Leestijd: 7 minuten
De legitieme portie, dat is een term die je vaak hoort vallen als het gaat om erfenissen. Als je op internet wat gaat zoeken, zul je de term al snel tegenkomen. Ook in testamenten komt de legitieme portie op verschillende manieren regelmatig aan bod.
Doorgaans wordt deze term in een adem genoemd met onterving. Dit onderwerp heeft verschillende kanten en meestal is er veel emotie. Zie ook onze blog: Een kind onterven, mag dit?
In deze blog:
Een legitieme portie verwijst naar het deel van de erfenis waarop je als legitimaris wettelijk recht hebt.
Dan is meteen de volgende vraag: wat is een legitimaris? Antwoord: alleen eigen kinderen zijn legitimaris. Deze kunnen door hun ouder worden onterfd in een testament, maar ze houden altijd een basisrecht.
Stiefkinderen hebben dat recht niet, ook andere familie niet. Alleen eigen kinderen hebben altijd recht op een bepaald deel van de erfenis, ook als de ouders hen hebben onterfd.
Dit geldt ook wanneer een kind niet onterfd is maar volgens het testament relatief heel weinig krijgt omdat de erfenis ongelijk wordt verdeeld. Anders gezegd: als ouder kun je wel je kind onterven of weinig toebedelen, maar als kind heb je dan toch nog steeds recht op een bepaald deel.
Eenvoudig gezegd: de legitieme portie is de helft van het bedrag wat je op basis van de wet zou erven, indien er geen testament zou zijn. Let op: de helft van dat bedrag. De legitieme portie is een geldbedrag, dus je hebt geen recht op bepaalde goederen, sieraden etc, alleen op jouw deel van de financiële waarde daarvan.
De legitieme portie wordt berekend aan de hand van de waarde van de nalatenschap op het moment van overlijden van je ouder.
Voorbeeld: een man heeft een echtgenote en 2 kinderen. In zijn testament bepaalt hij dat hij een kind onterft. Als hij komt te overlijden zegt het testament: dit ene kind krijgt niets. De wet zegt echter: zonder testament zouden er drie erfgenamen zijn, en ieder zou 1/3 van de nalatenschap erven. Het kind heeft dus recht op een legitieme portie van de helft van 1/3 deel – ofwel 1/6 deel.
Stel: de nalatenschap van deze vader heeft een waarde van € 150.000. Zonder testament zou elke erfgenaam 1/3 deel erven, ofwel € 50.000. De legitieme portie bedraagt dan de helft en dat is in deze situatie dus € 25.000.
Zo heeft het onterfde kind recht op € 25.000. Dus hij krijgt niet € 0 zoals vader eigenlijk wilde, maar ook niet de € 50.000 die hij geërfd zou hebben had als er geen testament was geweest.
De berekening op basis van de “de helft van je wettelijke deel” is de eenvoudige kant van de berekening. Lastiger wordt het om te bepalen wat de waarde van de nalatenschap precies is. De wet geeft aan dat je de legitieme portie berekent over de waarde van alle bezit in de nalatenschap (bijv. woning, banktegoeden, auto etc.), verminderd met alle schulden (bijv. hypotheek en openstaande rekeningen.)
Dus je moet ook bepalen wat de waarde is van een auto, van een kunstverzameling etc. Dat is niet altijd zomaar duidelijk en kan veel discussie geven.
En een ander belangrijk punt: je moet de giften meetellen die de overledene gedaan heeft. Dan wordt de berekening al een stuk lastiger. Welke giften zijn er gedaan, wanneer en aan wie? Sommige giften tellen wel mee, andere niet. Er moet veel wat informatie verzameld worden voordat je weet hoe groot de nalatenschap en dus de legitieme portie is.
De berekening kan makkelijk tot onenigheid leiden tussen de legitimaris en de erfgenamen, want hun belangen verschillen en bovendien speelt er vaak veel emotie bij een onterving.
Ben je erfgenaam of executeur en is er sprake van een onterfd kind? Dan moet jij dus een onderbouwde berekening maken van de omvang van de legitieme portie voor deze legitimaris.
Je moet als onterfd kind zelf in actie komen als je je legitieme portie wilt ontvangen. Noch de notaris, noch de erfgenamen zijn verplicht je op de hoogte te stellen van het feit dat je ouder overleden is en dat je recht hebt op een legitieme portie.
Je zult hier zelf aanspraak op moeten maken. Doe dit vooral schriftelijk en zorg dat je er bewijs van hebt. Doe dit bij de erfgenamen, de executeur of de betrokken notaris.
Dit moet je ook tijdig doen, binnen vijf jaar na het overlijden van je ouder. Meld je bij de executeur, bij de erfgenamen of bij de notaris. Na vijf jaar ben je te laat, dan is je recht vervallen.
Er valt nog zoveel meer over de legitieme portie te vertellen. Elke situatie is anders en vaak is maatwerk nodig.
Wat je vraag ook is, wij kunnen je daarin bijstaan. Bel ons of vul ons contactformulier in, schets je vraag en dan nemen wij contact met je op.
Vul geheel vrijblijvend hieronder je gegevens in. Wij reageren binnen twee werkdagen.
"*" geeft vereiste velden aan
Sinds 2010 ontzorgen wij mensen bij alles rondom nalatenschappen. Of het nu gaat om juridische, administratieve, financiële of fiscale zaken, of juist om praktische ondersteuning bij de afwikkeling, wij staan voor je klaar. Meer weten? Neem contact met ons op.
