Testament laten opstellen

Harde cijfers zijn er niet, maar uit diverse onderzoeken is wel gebleken dat zeker 60% van de Nederlanders geen testament heeft. Dat hoeft geen probleem te zijn, want in dat geval regelt de wet wie de erfgenamen zijn. Maar in veel situaties heeft het ontbreken van een testament toch ongewenste gevolgen. Denk aan onduidelijkheid over de wensen van de overledene, ruzie tussen erfgenamen, meer erfbelasting betalen dan nodig was geweest etc.

Een legaat is een bepaling in een testament waarbij de erflater een specifiek goed of geldbedrag nalaat aan een persoon of organisatie. Bijvoorbeeld € 10.000 aan een goed doel, of een antiek horloge aan die ene dierbare neef. Het kan ook gaan om een auto, een huis of zelfs (een aandeel in) een onderneming. De persoon die het legaat ontvangt, heet legataris. Een legaat gaat altijd vóór de verdeling van de rest van de erfenis, wat betekent dat de erfgenamen een deel ontvangen van wat resteert na uitkering van de legaten. De erfgenamen zijn wel verantwoordelijk voor het uitvoeren van het legaat, tenzij het testament anders bepaalt. Het is belangrijk dat een legaat duidelijk omschreven wordt in een testament, zodat er geen discussies en misverstanden over ontstaan.

Schoonkinderen erven in principe niet rechtstreeks van hun schoonouders. De wettelijke erfgenamen van degene die overlijdt zijn namelijk de echtgenoot/geregistreerd partner, kinderen en eventueel andere bloedverwanten. Als een kind/erfgenaam in gemeenschap van goederen gehuwd is, valt de erfenis doorgaans wel in deze gemeenschap, zodat het schoonkind dan indirect wel mee-erft. Veel mensen willen dat niet. In de meeste testamenten wordt daarom opgenomen dat alleen het eigen kind erft, en dat de erfenis juist niet in een gemeenschap van goederen valt (‘uitsluiting van de aangetrouwde kant’). Dit om te voorkomen dat na een scheiding het schoonkind recht heeft op de helft van het geërfde bedrag. Als een kind van de overledene zelf al eerder is overleden, komt diens erfdeel toe aan diens kinderen, en dus niet aan de schoonzoon of schoondochter. Via een testament kan echter geregeld worden dat een schoonkind wél een deel krijgt, bijvoorbeeld na overlijden van het eigen kind.

Je kunt erfbelasting niet helemaal vermijden, maar wel beperken door tijdig te plannen. Veel mensen schenken tijdens hun leven al geld of bezittingen, zodat hun vermogen bij overlijden kleiner is. Daarbij kun je gebruikmaken van jaarlijkse belastingvrije schenkingsvrijstellingen. Als de schenking groter is dan de vrijstelling, dan is schenkbelasting verschuldigd.

Na je overlijden betalen je erfgenamen erfbelasting; dat is opgedeeld in verschillende tariefschijven. Als je je vermogen zo vermindert dat ze alleen in de lagere tariefschijf erven, scheelt dat erfbelasting. Pas wel op, als de schenker overlijdt binnen 180 dagen na de schenking, wordt die schenking gezien als onderdeel van de erfenis, dus dan is er geen extra voordeel. Ook een goed testament helpt, met specifieke fiscale bepalingen of een slimme verdeling tussen partner en kinderen – zoals het opvullegaat en een renteclausule. Zeker bij grotere vermogens kan het zinvol zijn om een gespecialiseerde notaris of estate planner te raadplegen voor maatwerk in jouw situatie.