FAQs

Testament

Wat is een testament?

In een testament legt u vast aan wie u na uw overlijden uw bezittingen nalaat, en hoe dat geregeld moet worden.

Wat is het centraal testamentenregister?

Het testamentenregister is gevestigd in Den Haag. Als iemand is overleden kunt u daar schriftelijk opvragen of deze persoon een testament heeft laten opstellen, en zo ja door welke notaris. U moet daarvoor wel de akte van overlijden met uw aanvraag meesturen. Lees hierover meer. 

Wat is een codicil?

Een codicil is een document waarin u vastlegt aan wie u bepaalde spullen toewijst na uw overlijden. Om rechtsgeldig te zijn moet dit document handgeschreven zijn en voorzien van een datering, formele naam van de schrijver en handtekening van de schrijver. Een codicil kan een aanvulling op een testament zijn. In een codicil kunt u geen geld aan iemand toewijzen, alleen zaken als sieraden, kunstvoorwerpen, meubilair etc.

Aanvaarding erfenis

Wat betekent zuiver aanvaarden?

Als erfgenamen een nalatenschap zuiver aanvaarden, nemen zij daarmee alle schulden en bezittingen van de erflater over. U kunt zuiver aanvaarden door daarover een verklaring bij de notaris af te leggen. U kunt ook al (onbedoeld?) zuiver aanvaarden door u als zodanig te gedragen, bijvoorbeeld door een betaling te doen met het bankpasje van de erflater, of diens auto in gebruik te nemen of te verkopen.

Wat is beneficiair aanvaarden?

Door beneficiaire aanvaarding kunt u de erfenis aanvaarden, zonder dat u uit eigen zak de schulden van de overledene hoeft te betalen. U moet hiervoor een verklaring afleggen bij de rechtbank. U moet de erfenis dan volgens een vaste procedure ‘vereffenen’, kort samengevat is dat de schuldeisers uitbetalen voor zover het nagelaten bezit daar de ruimte voor biedt.

Wat is een erfenis verwerpen?

Als u een erfenis weigert of verwerpt, bent u niet verantwoordelijk voor de nalatenschap. De persoon die verwerpt ontvangt niets, maar is ook niet aansprakelijk voor de schulden van de erflater en is niet betrokken bij de afwikkeling. Als u wilt verwerpen, dient u dit bij de rechtbank vast te leggen. Het kan zijn dat uw nakomeling plaatsvervangend erfgenaam worden.

Wat is het recht van beraad?

Het recht van beraad is de wettelijke bedenktermijn van drie maanden, waarin de erfgenamen de tijd krijgen om te beslissen over het (beneficiair) aanvaarden of verwerpen van de erfenis.

Wat is een verklaring van erfrecht?

Een verklaring erfrecht wordt na overlijden opgesteld door een notaris. De notaris controleert of er een testament is, wie de erfgenamen zijn en of er iemand aangewezen is om de nalatenschap af te handelen (executeur). Met deze akte kan bij externe partijen (bijvoorbeeld de bank) worden aangetoond  wie gerechtigd is om nalatenschap af te handelen.

In de verklaring staat o.a.:

  • wie er overleden is en wanneer
  • wie de erfgenamen zijn, voor welke erfdelen en of zij de nalatenschap zuiver of beneficiair aanvaard hebben. Ook of er aan bepaalde personen een vruchtgebruik (gebruiksrecht) is gegund met betrekking tot bepaalde specifieke zaken (denk bijvoorbeeld aan een woning)
  • wie het beheer en de afwikkeling van de nalatenschap op zich neemt (executeur of gevolmachtigde). 

Executeur/gevolmachtigde

Wat is een executeur?

De executeur wordt in het testament benoemd en heeft tot taak de nalatenschap af te wikkelen. Als iemand tot ‘beheers-executeur’ is benoemd, zijn diens bevoegdheden beperkter dan die van de  ‘executeur-afwikkelingsbewindvoerder’. Beide typen executeurs zijn bevoegd om alle voorkomende activiteiten te verrichten, zoals administratieve zaken regelen, auto en woning verkopen, eventuele schulden van de erflater betalen met het beschikbare vermogen, legaten uitbetalen, ofwel om alles te doen om de nalatenschap goed af te wikkelen.  De ‘executeur-afwikkelingsbewindvoerder’ is bovendien bevoegd om de erfenis daadwerkelijk te verdelen onder de erfgenamen.

Overigens wordt ook degene die in het testament aangewezen is om de uitvaart te regelen executeur genoemd: de begrafenisexecuteur.

Wat is een verklaring van executele?

Een verklaring executele wordt afgegeven door de notaris en stelt de executeur in staat om lopende zaken voor de erfenis af te handelen. Deze verklaring kan alleen afgegeven worden als er in het testament een executeur is benoemd en deze zijn taak ook daadwerkelijk aanvaardt.

Soms is een verklaring van executele sneller te verkrijgen dan een verklaring erfrecht, bijvoorbeeld als er eerst een erfgenamenonderzoek moet plaatsvinden, of als een van de erfgenamen lang twijfelt over al dan niet aanvaarden. 

Wat is een gevolmachtigde?

Als er in het testament geen executeur is aangewezen, moeten de erfgenamen zelf de nalatenschap afwikkelen. Zij kunnen er dan voor kiezen om dit zelf te doen, maar ze kunnen ook iemand aanwijzen die alles namens de erfgenamen gaat regelen. De erfgenamen geven hiervoor dan een volmacht, soms aan een van de erfgenamen, soms aan een externe professionele persoon. Deze gevolmachtigde is dan bevoegd om de nalatenschap voor de erfgenamen af te wikkelen.  

Verdeling nalatenschap

Wat is een erflater?

Zo wordt degene genoemd die overlijdt of reeds overleden is en een nalatenschap nalaat.

Wanneer vindt afwikkeling volgens de wettelijke verdeling plaats?

Wanneer er geen testament is en de erfgenamen hebben de erfenis aanvaard, vindt de afwikkeling van de nalatenschap volgens de wettelijke lijnen plaats. Bij een wettelijke verdeling zijn de echtgenoot van de overledene en eventuele kinderen voor gelijke delen erfgenaam. De hele erfenis (bezittingen en schulden) gaat echter naar de echtgenoot van de overledene, ook wel ‘de langstlevende’ genoemd. De kinderen hebben wel recht op hun wettelijk erfdeel, maar in de vorm van een niet-opeisbare vordering op de langstlevende. De kinderen krijgen deze vordering pas uitbetaald als ook de langstlevende overlijdt.

Als er geen echtgenoot is, zijn de kinderen de wettelijke erfgenamen. Als er geen kinderen zijn, zijn de naaste familieleden erfgenaam. 

Wat is een legitimaris?

Dat is iemand die op grond van de wettelijke regels recht heeft op een erfdeel.

Wat is een erfdeel?

Dat is een benaming voor datgene wat een erfgenaam uit een erfenis toekomt.

Wat is een kindsdeel?

Het kindsdeel is een deel van de nalatenschap. Zonder testament hebben kinderen en de langstlevende partner ieder recht op een gelijk deel. In een testament kan door de erflater ook een andere verdeling zijn vastgelegd.

Wat is een legaat?

En erflater kan in het testament opnemen dat hij/zij specifieke goederen of een omschreven bedrag aan geld aan een specifieke persoon of organisatie toewijst. Bijvoorbeeld € 10.000 aan een goed doel, of een antiek horloge aan die ene dierbare neef.

Wat is een legataris?

Een legataris is degene aan wie een legaat is toebedeeld. De legataris hoeft geen erfgenaam te zijn.

Wat is onterven?

Het wordt onterving genoemd als een erflater in het testament vastlegt dat iemand niet erft, terwijl deze persoon op grond van de wet wel een erfdeel gekregen zou hebben. Het testament gaat vóór de wettelijke verdeling. Indien een kind wordt onterfd, heeft deze wel altijd recht op de zogenaamde legitieme portie.

Wat is de legitieme portie?

Kinderen die door hun ouder(s) zijn onterfd, hebben toch recht op de zogenaamde legitieme portie. Dit is de helft van het wettelijke kindsdeel. De legitieme portie is alleen een geldbedrag; een onterfd kind kan geen goederen opeisen. Ook de legitieme portie is pas op te eisen als de langstlevende partner is overleden.

Wat betekent plaatsvervulling?

Er is sprake van plaatsvervulling bij een erfenis wanneer de wettelijke of benoemde erfgenaam zelf al overleden is. De plaats van deze erfgenaam wordt dan door diens kinderen ingenomen.  Zij erven gezamenlijk het erfdeel dat aan de oorspronkelijke erfgenaam was toebedeeld.

Plaatsvervulling kan ook gelden bij onterving.

Belasting

Wat zijn successierechten?

Dit is een oude benaming voor erfbelasting, dat is de belasting die een erfgenaam of legataris betaalt over de waarde van hetgeen verkregen wordt uit de nalatenschap.

Wat is het F-biljet?

Dit is een aangifteformulier van de inkomstenbelasting over het jaar waarin de betreffende persoon overleden is. Dit is dus de laatste aangifte.

Overige

Wat is een akte van overlijden?

Wanneer een arts een overlijden heeft vastgesteld, wordt daar melding van gemaakt bij de Gemeentelijke Basisadministratie die daar een formele akte over opstelt. Doorgaans ontvangen de nabestaanden de akte van overlijden via de uitvaartverzorger.

Wat is een uitsluitingsclausule?

Een uitsluitingsclausule in een testament zorgt ervoor dat het erfdeel niet in een (huwelijks)gemeenschap van goederen valt. Dit om te voorkomen dat een erfenis gemeenschappelijk bezit wordt van (bijvoorbeeld) een kind en diens partner. Op deze manier hoeft bij een echtscheiding de erfenis niet gedeeld te worden met de (ex)partner.

U kunt dit ook zo vastleggen bij schenkingen.

Wat is ongedaanmaking?

De langstlevende erft volgens de wettelijke verdeling in eerste instantie alles en de kinderen krijgen een vordering op de langstlevende. Zij kunnen die vordering pas opeisen bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Het kan ook zijn dat de langstlevende geen behoefte heeft aan deze manier van verdelen en de langstlevende kan de wettelijke verdeling dan ‘ongedaan maken’, waardoor de hele nalatenschap met de kinderen wordt gedeeld. De ongedaanmaking moet worden vastgelegd in een notariële akte en deze moet binnen drie maanden na overlijden zijn ingeschreven in het zogenaamde boedelregister.

Wat zijn wilsrechten?

Wilsrechten zijn speciale rechten voor kinderen als een van hun ouders overleden is en de andere ouder opnieuw wil trouwen.  Hierbij ontstaat immers een risico dat de kinderen een deel van hun erfenis mislopen. Dit wordt ook wel ‘stiefoudergevaar’ genoemd. Kinderen kunnen hun wilsrechten inroepen op het moment dat de stiefouder de beschikking krijgt over de nalatenschap.

Wanneer is een erfgenaam onwaardig?

Een erfgenaam is onwaardig als hij of zij een misdrijf heeft begaan tegen de erflater. Deze erfgenaam wordt dan uitgesloten van de nalatenschap.

Wat is testamentair bewind?

Soms kiest een erflater ervoor om in het testament vast te leggen dat bepaalde delen van de nalatenschap onder bewind worden gesteld. Als voorbeeld: een kleinkind erft een bepaald geldbedrag, maar tot diens  25e jaar heeft de moeder van het kleinkind het testamentaire bewind over dit bedrag. Zo hoopt de erflater te voorkomen dat het kind onbezonnen omgaat met het geërfde bedrag.

Wat is een boedelregister?

Een openbaar register, per rechtbank, waarin bepaalde gegevens van opengevallen nalatenschappen zijn opgenomen. Zoals welke notaris zich met de nalatenschap bezighoudt en of de erfgenamen de erfenis hebben aanvaard of verworpen.

Levenstestament

Wat is een levenstestament?

Een levenstestament is een notariële akte waarin een gevolmachtigde wordt aangewezen voor het geval iemand wilsonbekwaam wordt.  Wilsonbekwaam bent u wanneer u zelf niet meer kunt of wilt beslissen over uw eigen situatie, door een ongeluk of ernstige ziekte. In een levenstestament kunt u wensen opnemen op financieel-zakelijk en op medisch terrein. Door een levenstestament op te stellen kiest u zelf wie u de volmacht geeft en voorkomt u dat door de rechtbank iemand wordt aangesteld om uw zaken te behartigen.

Wat is een levensexecuteur?

Dit is degene die in het levenstestament de volmacht heeft gekregen, ook wel de gevolmachtigde. Bij de financiële volmacht wordt ook wel gesproken over bewindvoering, bij de medische volmacht over mentorschap. De term curator wordt gebruikt voor degene die beide volmachten heeft.

© 2021 De Nalatenschapsmakelaar.