Beneficiair aanvaarden: Hoe werkt dat?

Joke en haar minderjarige dochter

Joke belde ons op. “Het kan toch niet zo zijn dat ik nu voor de schulden van mijn ex moet opdraaien?“ Ze klonk boos, gefrustreerd en ook paniekerig.

Ze was getrouwd geweest met Koos en ze hadden samen een mooie dochter gekregen. Het huwelijk was helaas geen succes, jaren geleden al waren ze gescheiden.

Nu was Koos overleden. Het ging al lange tijd niet goed met hem, veel problemen, af en toe een los baantje, schulden. Bij zijn overlijden bleek er geen testament te zijn – en volgens de wet was hun dochter van 11 jaar nu zijn enige erfgenaam. Joke achtte de kans dat Koos niets achterliet behalve schulden erg groot. Hoe moest dat nu?

Ze riep de hulp in van De NalatenschapsMakelaar. Wij vertelden haar dat ze niet voor de schulden van Koos hoefde op te draaien. Daarvoor moest ze als wettelijk vertegenwoordiger van haar dochter de nalatenschap van Koos wel formeel verwerpen of beneficiair aanvaarden. We zeiden dat wij haar daarbij konden begeleiden. .

Erfenis met schulden: verwerpen of beneficiair aanvaarden?

Als je weet dat je schulden erft, kun je de erfenis via de rechtbank verwerpen. Maar als jouw minderjarige kind schulden erft, en jij wilt als wettelijke vertegenwoordiger voor dat kind verwerpen, dan kan dat alleen als de kantonrechter daar toestemming voor geeft. Om die toestemming te krijgen moest Joke aantonen dat Koos meer schulden naliet dan bezit. En dat kon Joke niet, ze vermoedde het wel maar had geen bewijs, zoveel contact had ze niet meer met Koos en ze had geen inzicht in zijn financiën.

Wij vertelden haar dat ze dan eigenlijk maar een keuze had: namens haar dochter beneficiair te aanvaarden. Als je langer dan drie maanden wacht met een beslissing te nemen, dan geldt voor een minderjarige automatisch beneficiaire aanvaarding. Joke schrok erg van dit bericht, ze had op internet gekeken en dacht dat beneficiair aanvaarden een enorme procedure was met allerlei verplichtingen. Ze was niet voor niets van Koos gescheiden, moest ze dit nu echt allemaal doen? Wij vertelden haar dat dat best mee viel en dat wij met al onze ervaring haar goed konden helpen.

Wat is dat nu precies, beneficiair aanvaarden?

Beneficiair aanvaarden (ook wel genoemd: ‘Aanvaarding onder het voorrecht van boedelbeschrijving’) betekent dat je wel erfgenaam bent, maar niet uit eigen zak de mogelijke schulden hoeft te betalen. Als er schulden zijn, hoef je die alleen te betalen voor zover daar in de nalatenschap ruimte voor is.  Als er meer schuld is dan bezit, erf je dus niets, maar je draait ook niet op voor de rest van de schuld.

Wat moet je doen bij beneficiair aanvaarden?

Een belangrijke verplichting bij beneficiair aanvaarden is om een goed financieel overzicht te maken van de nalatenschap. Zo’n overzicht heet een boedelbeschrijving. Welke bezittingen zijn er (de verkoopwaarde) en welke schulden staan er nog uit?

NB: Vaak wordt gedacht dat je een beschrijving moet maken van de inboedel, maar het gaat om de boedel – een ander woord voor de financiële waarde van het gehele bezit/schuld.

Als je alle gegevens compleet hebt (en dat kan best even duren) blijkt uit je overzicht of alle schulden betaald kunnen worden. Zo ja is er dus geen negatieve nalatenschap en houd je als erfgenaam wellicht nog iets over.

Maar als blijkt dat er inderdaad meer schuld is dan bezit, dan is de nalatenschap negatief. Dat moet je dan melden bij de rechtbank. En dan ga je met de schuldeisers in gesprek over het deel dat je wellicht toch kunt uitbetalen. De ene schuldeiser (bijv. de belastingdienst) heeft dan meer recht dan de andere. Uiteindelijk maak je een zogenaamde uitdelingslijst. Zelf houd je dan niets over.

Pas op: deze procedure moet je zorgvuldig doorlopen als je problemen wilt voorkomen. Schakel daarom tijdig deskundige hulp in, zoals De NalatenschapsMakelaar.

Hoef je bij beneficiair aanvaarding helemaal niets zelf te betalen?

Je bent bij een beneficiaire aanvaarding dus niet aansprakelijk voor de schulden van de overledene als daar geen bezit tegenover staat. Maar helaas moet je soms toch kosten maken. Misschien is er helemaal geen geld, maar wil je toch graag een nette begrafenis regelen. Dan moet je die zelf betalen. En als je bijvoorbeeld een ontruimer inschakelt om de woning van de overledene te ontruimen, komen die kosten ook voor jouw rekening. Dit zijn dus kosten die je zelf maakt, dit zijn geen schulden van de overledene.

Soms gaat het beter dan vooraf gedacht

Uiteindelijk liep het voor Joke en haar dochter allemaal met een sisser af.

We hielpen haar met het maken van de boedelbeschrijving. Het bleek dat Koos inderdaad wel schulden had, maar ook nog wel wat geld op de bank. Een paar vrienden van hem waren bereid om de begrafenis te betalen; dat was al een hele zorg minder. Zij hielpen ook om de woning leeg te halen.

We overlegden met de verhuurder van de woning; gelukkig werkte die ook goed mee. Hij vond het een triest verhaal en wilde de woning toch al gaan verbouwen, dus als Joke en de vrienden snel zouden ontruimen, zou hij geen extra kosten berekenen.

Op die manier was er uiteindelijk toch nog een positief saldo van bijna € 1.000. Joke was erg opgelucht en stortte het geld op de bankrekening van haar dochter. Zo had zij toch nog wat geërfd van haar vader.